Tác giả: Jeff Le
Người dịch: Nguyễn Chí Thành
Nhiều người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương (Asian Americans and Pacific Islanders – AAPI) như chúng tôi được dạy rằng, nếu cúi đầu im lặng, một ngày nào đó chúng tôi sẽ thuộc về nước Mỹ. Nhưng tôi thực sự chỉ bắt đầu hòa nhập khi tôi dám cất tiếng nói.
“Cút về xứ của mày đi! Đây không phải chỗ của mày”, bà ta hét lên. Tôi choáng váng. Đó là ngày 6 tháng 3 năm 2020, một người lạ, không biết từ đâu xuất hiện, nhổ nước bọt vào mặt tôi tại phi trường quốc tế Reno-Tahoe. Bản tin có nói tới vi rút, một thứ xuất hiện từ Trung Quốc, nhưng vẫn còn vài ngày nữa trước khi nước Mỹ phải oằn mình chịu đựng ảnh hưởng của Covid-19. Còn phần tôi, tôi sắp bay đi San Francisco.
Tôi nhìn quanh, dòng nước bọt tuôn trên má, thấy hàng chục nhân chứng đang ngoảnh mặt đi nơi khác. Với họ, chuyện đó chưa hề xảy ra. Tôi nhún vai theo bản năng: “Có lẽ mình nên mang dù theo”. Đây không phải lần đầu tiên chuyện này xảy ra với tôi. Tôi gượng cười rồi lặng lẽ bỏ đi. Xét cho cùng, tôi là người Mỹ gốc Việt.
Có lẽ tôi đã học được cách này - giảm căng thẳng, rồi làm hòa – từ cha mẹ tôi, người đã vượt biên khỏi Việt Nam trên chiếc bè gỗ 12 mét và bị tống qua nhiều trại tị nạn trước khi tới Hoa Kỳ vào năm 1981 chỉ với một niềm hy vọng mang theo mình. Cha mẹ tôi, cũng như nhiều thế hệ người Mỹ gốc Á mới nhập cư khác, tin rằng cách tốt nhất để thành công tại Hoa Kỳ là tránh bị chú ý và tránh gây rắc rối cho những người khác. Nếu chúng ta cứ cúi đầu, đừng nghĩ ngợi, và tập trung vào việc để con cái được học hành chính quy, rồi có một công việc ổn định, thì mọi việc sẽ suôn sẻ. Cuối cùng, chúng ta sẽ thành công, được tôn trọng, được nhìn nhận. Chúng ta sẽ không còn là người nước ngoài nữa.
Có một ẩn ý đằng sau lời dạy: Đưa má phải ra1 chỉ là nhất thời, kiểu như trả tiền đặt chỗ trước trong xã hội. Một khi chúng ta đã lập nghiệp, nếu chúng ta làm đúng, không gây xáo trộn quá nhiều, chúng ta sẽ có quyền lực.
Một cuộc biểu tình chống lại sự thù ghét đối với người châu Á ở Los Angeles vào Chủ nhật, ngày 28 tháng 3 năm 2021 | Ảnh AP / Richard Vogel. Năm qua đã phơi bày nó một cách đau đớn, nếu trước đó không thế, thì chỉ là lời dối trá.
Đại dịch đã cho thấy rõ người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương thực sự có ít quyền lực đến thế nào trong xã hội Mỹ. Với sự nhạy bén đáng kinh ngạc, những ai nhìn giống châu Á đã chuyển từ hàng xóm “thiểu số mẫu mực” trở thành một loại đe dọa truyền bệnh, loại đáng bị nhổ bọt ở sân bay. Các y tá người Mỹ gốc Philippines đang chết vì Covid-19 với một tỷ lệ ghê gớm; còn trong thời kỳ đại dịch, người Mỹ gốc Á có tỷ lệ thất nghiệp dài hạn tăng gấp đôi, nhiều hơn bất kỳ nhóm chủng tộc nào khác. Vụ xả súng tại Atlanta vào tháng trước nhắm vào ba doanh nghiệp nhỏ thuộc người Mỹ gốc Á đã giết chết tám người, trong đó có sáu phụ nữ gốc Á, là đỉnh điểm của thảm kịch, một vụ việc cho thấy sự căm ghét người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương và kỳ thị nữ giới đã vượt khỏi tầm kiểm soát để trở nên công khai và vô liêm sỉ. Nhất là phụ nữ gốc Á đã cảm nhận được xu hướng bạo loạn này khi họ là nạn nhân chiếm đến hai phần ba các vụ tấn công được ghi nhận.
Trong năm qua, người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương đã là mục tiêu làm tăng lịch sử về tội ác thù hận, nhưng phải chờ đến thảm kịch kinh hoàng ở Atlanta thì đất nước này mới nhận ra rằng chúng ta đã bị gạt ra bên lề, là mục tiêu có chủ đích và lo sợ cho gia đình và cuộc sống của chính mình. Và phải chờ đến khi một băng ghi hình một cụ bà gốc Á 75 tuổi đã đấm lại kẻ tấn công mình và đã cho đi gần 1 triệu đô la tiền mọi người quyên góp giúp bà hồi phục để chống lại nạn phân biệt chủng tộc thì đất nước này mới thừa nhận rằng những người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương đã phát bệnh và kiệt sức vì phải im lặng và đau khổ trong im lặng.
Làm sao để chúng ta thay đổi một xã hội không nhìn nhận chúng ta? Nó yêu cầu những người nắm quyền lực phải cung cấp cơ hội và ban hành các chính sách hòa nhập, để công nhận người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương có đặc quyền phổ quát không chỉ vì liền kề với người da trắng. Nó cũng yêu cầu các cộng đồng da màu khác hỗ trợ người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương và kiến tạo đồng minh. Nó đòi hỏi đầu tư nhiều vào các tổ chức chính trị và dân sự, mạng lưới và cố vấn nghề nghiệp của người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương.
Trong suốt gần hai thập kỷ, tôi đã làm việc trong khu vực chính phủ và tư nhân, và một điều tôi đã nhận ra là chúng ta phải làm điều gì đó – dù điều đó phiền phức nhưng đã quá trễ từ lâu. Người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương phải ngừng làm những gì mà gia đình đã dạy chúng ta về sống hòa hợp. Chúng ta phải ngừng vờ như các quy tắc công bằng và tất cả chúng ta đều được đối xử bình đẳng, ngừng hy vọng rằng một ngày nào đó chúng ta sẽ không đáng bị như vậy nữa và chúng ta sẽ được ghi nhận vì công việc của mình. Ngừng ngay niềm hạnh phúc nhỏ nhoi nhận được sau khi chúng ta làm việc vất vả. Ngừng xin lỗi vì bản thân và bắt đầu đặt cược vào bản thân chúng ta.
Các tình nguyện viên của Cơ quan Tuần tra An toàn Khu Phố Hoa Kiều ở San Francisco đang giúp giữ an toàn cho cư dân trước các tội ác bạo lực chống lại các thành viên của cộng đồng người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương | Justin Sullivan / Getty Image. Các cộng đồng da màu khác, các nhóm bị gạt ra bên lề lịch sử đã đạt được những thành tựu có ý nghĩa và tiến bộ lâu dài sau khi lên tiếng đấu tranh với tình trạng hiện tại. Người Mỹ gốc Á cũng phải làm như vậy.
Tiểu bang Georgia, nơi gia đình tôi có trang trại nuôi gà, và là quê hương của tôi, đã đặt nền móng cho công cuộc đánh thức người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương, công cuộc thậm chí đã bắt đầu trước cả vụ xả súng Atlanta, đã giúp Joe Biden giành chiến thắng tại tiểu bang. Nhưng kể cả vậy, rất khó để tích lũy quyền lực thực sự. Các đảng phái chính trị vẫn không nhìn nhận cộng đồng người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương có nguồn lực nhân tài dồi dào hoặc có nhiều ảnh hưởng như những nhóm khác. Mặc dù, cuộc bầu cử vừa qua đã ghi nhận quan chức và đại diện của người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương được bầu, ghi lại hoạt động gây quỹ và đóng góp quỹ. Ở các cấp chính quyền cao nhất, chúng ta vẫn chưa thấy – cho dù chỉ một người đứng đầu bộ phận điều hành.
Tích lũy quyền lực cũng có rủi ro. Nó liên quan đến xung đột công khai mà rất nhiều người trong số chúng ta được dạy dỗ tránh né. Nhưng đó cũng là cách duy nhất thực sự làm thay đổi cấu trúc chính trị và quan liêu vốn không coi trọng chúng ta.
Đây là một nhận thức lâu dài và đau đớn trong đời tôi, có được sau nhiều năm nỗ lực leo lên những bậc thang của chính sách Hoa Kỳ và chính trị toàn cầu. Chẳng quan trọng dù tôi đạt điểm nào, dù những thực tập, học bổng hay công việc nổi tiếng, dù tôi hy sinh bản thân và gia đình cho đồng đội, tổ chức và sứ mệnh. Tôi cảm thấy mình bế tắc khi không đạt tới vai trò lãnh đạo mà những người khác được đề bạt. Tôi đã không ở trên bậc thang. Tôi đang trên máy chạy bộ, làm việc chăm chỉ nhưng chẳng đi tới đâu. Suy rộng ra với cộng đồng người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương, tôi đang trốn trong hệ thống không phù hợp với mình – một hệ thống không coi trọng tôi. Thách thức đối với tôi – nói rộng ra là với cộng đồng mà tôi là một thành viên – là phải tìm ra khi nào, và cách nào, dám nói “thôi đủ rồi” và rồi chống lại hệ thống đó.
Kỷ niệm chính trị đầu tiên của tôi là cùng mẹ tôi xem cuộc tranh luận tổng thống năm 1992 giữa Tổng thống H.W. Bush, Bill Clinton và Ross Perot. Tôi đã bị mê hoặc. Tôi thường nghe nói về một tổng thống da đen, gốc Mỹ la tinh hay phụ nữ làm tổng thống. Nhưng tôi chưa bao giờ nghe bàn tán về một tổng thống gốc châu Á. Tôi hỏi mẹ tôi liệu ngày nào đó tôi có thể tranh cử tổng thống hay không. Mẹ tôi dừng lại và nói thầm với tôi, “Làm chính trị rất nguy hiểm. Và họ không nghĩ chúng ta là người Mỹ. Chỉ cần con tập trung học hành thôi”.
Tôi nghĩ mẹ đang phóng đại sự nguy hiểm, nhưng rồi sớm nhận ra mẹ đã nói đúng ở câu sau. Tháng sau tôi đã định tranh cử chức lớp trưởng lớp năm tại trường tiểu học ngoại ô của tôi. Khi tôi nói với một người bạn học, cậu ta nói cụt lủn rằng “không ai bỏ phiếu cho người ăn thịt chó”. Sau đó, tôi thấy trên bàn học của tôi một bức vẽ tôi đang nuốt chửng một người bạn bốn chân đầy lông. Lũ trẻ cười phá lên. Tôi đã khóc một mình trong phòng vệ sinh cho đến khi có người đến hỏi tôi có phải khóc vì điểm toán hay không.
Tôi chưa bao giờ nộp đơn làm công chức. Nhưng tôi muốn tham gia dịch vụ công. Tôi nghĩ một người con của những người nông dân tị nạn nuôi gà làm đại diện cho tổ quốc ở nước ngoài sẽ khiến nước Mỹ trở nên đặc biệt – đó là giấc mơ Mỹ. Năm 2004, tôi thực tập lần đầu tiên tại Cục Công vụ, Bộ Ngoại giao. Trải nghiệm nổi bật là cuộc gặp không chính thức vào bữa trưa hàng tuần của thực tập sinh, ở đó chúng tôi gặp gỡ những quan chức cao cấp và chính trị gia được bổ nhiệm. Các diễn giả sẽ đi quanh và hỏi chúng tôi đã làm được những gì. Tôi thường là người thiểu số duy nhất tại đó, và khi họ gặp tôi, chắc chắn họ sẽ hỏi tôi đang làm về phần nào của châu Á. Tôi đã nhận được thông điệp rõ ràng và mạnh mẽ: Phạm vi rộng lớn hơn về chính sách đối ngoại và quản lý nhà nước không dành cho những người như tôi.
Báo cáo gần đây về sự thiếu đa dạng của Bộ Ngoại giao cho thấy không có tiến bộ nhiều. Thực tế, sự thiếu đa dạng còn trở nên tồi tệ hơn. Ngày nay, chỉ 13% lãnh đạo điều hành cấp cao là người da màu. Đối với những ai đã lọt vào vòng trong, cơ hội bị lấy mất cả hai phía: Đại diện Andy Kim (New Jersey) gần đây cho biết khi làm việc nhà nước, ông bị cấm làm việc về các vấn đề liên quan đến bán đảo Triều Tiên. Bạn có thể tưởng tượng ra cảnh Bộ Ngoại giao cấm tỷ lệ lớn các nhân viên gốc châu Âu làm việc về vấn đề châu Âu? Hoặc giả địng rằng bất cứ nhân viên da trắng nào cũng phải đặc trách về vấn đề châu Âu?
Ngoại trưởng Antony Blinken chào mừng Dân biểu Andy Kim, New Jersey, sau phiên điều trần của Ủy ban Đối ngoại Viện dân biểu tại Điện Capitol vào Thứ Tư, ngày 10 tháng 3 năm 2021, tại Washington | Ting Shen / Pool via AP. Tôi đã rút ra kết luận cá nhân cũng như tôi biết các đồng nghiệp tôi cũng vậy: Nếu tôi muốn thành công trong dịch vụ công ở Hoa Kỳ, tôi không những phải xa lánh nguồn gốc Việt của mình, mà còn phải rũ bỏ càng nhiều càng tốt.
Công việc của tôi lên như diều gặp gió, đã đưa tôi đến Điện Capitol, làm việc cho Liên Hiệp Quốc hỗ trợ quốc tế cho Afghanistan và một vài tổ chức phi lợi nhuận toàn cầu. Trong những công việc này, tôi nhận thấy có ba xu hướng: Thứ nhất, tất cả các sếp đều là người da trắng. Thứ hai, rất nhiều đồng nghiệp người thiểu số đã bỏ việc vì họ không nghĩ có cơ hội thăng tiến trong tương lai. Thứ ba, tôi không có cơ hội nào để có thầy cố vấn công việc. Là người Mỹ gốc Á trong guồng máy này thật đơn độc vô cùng.
Công việc Quốc hội rất nhiều thử thách. Mặc dù năm 2021 có sự đa dạng trong các cấp được bầu, nhưng đội ngũ lãnh đạo cấp cao vẫn còn thiếu sự đa dạng. Các nhân viên người Mỹ gốc Á cho biết rất khó thăng tiến vì “thấy hiền lành quá”.
Năm 2014, tôi chuyển đến Sacramento làm việc nội các và đối ngoại cho Thống đốc tiểu bang California Jerry Brown. Công việc giám sát danh mục các vấn đề về chính sách và các cục rất thách thức và phải hoàn thành công việc của một tiểu bang có 40 triệu dân và nền kinh tế đứng thứ năm trên thế giới. Nhưng tôi cũng tham gia rất nhiều cuộc họp với các hiệp hội và tổ chức khó chịu, những người vận động hành lang xấu tính, và những nhân viên và quan chức được bầu chểnh mảng. Tôi đã sớm nhận ra rất nhiều bên tìm cách lợi dụng tôi. Có lẽ bởi vì tôi chưa có kinh nghiệm với chính trị nhà nước. Hoặc, có thể họ nghĩ rằng một người châu Á có nhiều khả năng nhượng bộ hơn. Những lời chúng tôi đã hứa bị phá vỡ rất nhiều lần. Các cuộc họp thường mang tính thù địch, và đôi khi, đe dọa.
Điều đó nghe giống kiểu chính trị ăn thua đủ, nhưng nó còn hơn thế nữa. Tôi biết bởi vì cuối cùng tôi đã thiết lập được hệ thống làm việc theo cặp. Tôi bắt đầu tham gia các cuộc họp với những đồng nghiệp không phải gốc châu Á cùng phía với tôi. Nó thật đáng giá. Các cuộc họp trở nên ít thù địch và các thỏa thuận được tôn trọng. Những người gặp tôi thường ngạc nhiên khi tôi có cấp bậc ngang hàng với đồng nghiệp của tôi, hoặc tôi là người dẫn dắt trong một số vấn đề. Có lần tôi nói với một công chức dân cử đã về hưu về quy tắc tuyển dụng của mình, cô ấy gật đầu tỏ ra hiểu biết rồi từ chức trong nụ cười ngạo nghễ: Tôi đã làm đúng như những gì mà phụ nữ giống cô ấy đã làm vào những năm 1980, khi họ tuyển dụng đàn ông làm người dự phòng đi cùng họ đến các cuộc họp.
Còn một vấn đề khác: Quyền lực cấp cơ sở. Tiểu bang California, có gần 6 triệu người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương chiếm 15% dân số (và đang gia tăng), là tiểu bang có nhiều dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương nhất, chiếm một phần ba tổng số dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương tại Hoa Kỳ. Tiểu bang tự hào khi có hai người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương nắm văn phòng hiến pháp của tiểu bang (có thể sẽ sớm là ba người) và 14 nhà lập pháp tiểu bang gốc Á và đảo Thái Bình Dương. Tuy nhiên, tôi có cảm giác những người nắm quyền không coi trọng những thành phần gốc Á và đảo Thái Bình Dương.
Điều này một phần do các nhóm người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương mới tham gia chính trị và ngây thơ hơn trong trò chơi chính trị. Cộng đồng người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương có xu hướng ít lên tiếng hơn và dễ bảo hơn khi ít được tham gia. Thậm chí tôi đã từ chối gặp lãnh đạo hoặc tổ chức dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương phần lớn vì tôi không muốn mình trở thành “người châu Á tập trung vào các vấn đề châu Á”. Tôi đã nghĩ đó là một dấu hiệu yếu kém, thực sự không phù hợp.
Nhìn lại, tôi thấy xấu hổ vì đã không cố gắng thêm một chút nữa – để sử dụng bất kỳ vị trí hay ảnh hưởng của mình để làm nhiều hơn cho cộng đồng của mình. Tôi đã bắt đầu phải dựa vào cái trần tre giống như các đồng nghiệp tại nơi làm việc. Tôi thường nhận được những phản hồi trái ngược nhau bao gồm những nhận xét rằng tôi quá trầm lặng, quá ồn ào, quá nhiệt tình, quá xa lánh, quá trung thực, quá nước đôi. Tệ hơn nữa, tôi bị đánh giá là không thể hiện được kỹ năng lãnh đạo thực sự. Tôi đã tìm kiếm mọi nguồn lực có thể có nhằm phát triển thành nhà lãnh đạo. Nhưng không có gì làm tôi thành công hơn trong lĩnh vực của mình hay được đánh giá cao về chuyên môn mà tôi đang cố kiếm tìm.
Một nhà hoạt động tại cuộc biểu tình nhằm bảo vệ cộng đồng người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương vào ngày 21 tháng 3 năm 2021 tại Washington, DC. Cuộc biểu tình để phản ứng với vụ xả súng tại tiệm spa ở Atlanta, Georgia khiến 8 người thiệt mạng | Alex Wong / Getty image. Cuối cùng, khi vẫn đang làm công việc nằm ngoài hành lang quyền lực, tôi đã tới bước ngoặt quyết định. Tháng tám năm ngoái, cha mẹ tôi buồn bã gọi cho tôi vì một số hàng xóm đã nói họ không muốn giao thiệp với cha mẹ tôi nữa. Những người hàng xóm đã đổ lỗi cho cha mẹ tôi vì đã mang Covid-19 đến đất nước của chúng tôi. Mặc dù đã xây dựng nên một doanh nghiệp địa phương, tích cực tham gia vào cộng đồng và kiến tạo mối quan hệ 20 năm qua, cha mẹ tôi vẫn phải giơ đầu chịu báng vì cái xấu của người khác.
Bài học cho tôi: Khi cố gắng tránh nổi bật, cố gắng hòa nhập, người châu Á đang từ bỏ quyền lực, chứ không phải đang giành được nó. Tôi phải làm những điều hoàn toàn xa lạ với tôi: dám lên tiếng, ngừng xin lỗi về việc tôi là ai, tôi từ đâu đến và tôi có những kinh nghiệm sống nào. Sau khi cha mẹ tôi nhận được thông điệp khủng khiếp đó, tôi đã viết bài báo đầu tiên của tôi trong mục ý kiến độc giả của một tờ báo địa phương, tờ Albany Herald, nêu bật những đóng góp của những người nhập cư cho đất nước trong cuộc chiến thầm lặng chống lại Covid-19. Nó phản bác lại những kẻ đã quấy rầy cha mẹ tôi. Sau khi bài báo được xuất bản, tôi ngạc nhiên khi biết rằng cha mẹ tôi đã nhận được lời xin lỗi từ những người hàng xóm.
Đó chỉ mới là bước đầu.
Tôi đã tìm thấy nguồn cảm hứng. Trong những tháng tiếp theo, tôi đã nói chuyện với giới truyền thông Mỹ gốc Á về quyền đại diện. Tôi đã viết (hoặc đồng tác giả) 23 bài ý kiến độc giả trong các ấn phẩm địa phương hay quốc gia nói về chính sách ảnh hưởng đến cộng đồng dễ bị tổn thương. Tôi đã tổ chức gây quỹ để tập hợp những người mới bắt đầu bước vào chính trường. Lên tiếng về di sản châu Á của tôi là một điều không dễ dàng, nhưng đó là cách duy nhất để tiến lên phía trước.
Rất nhiều đồng nghiệp dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương của tôi đã quyết định tham gia cuộc bầu cử năm 2020, một số tham gia lần đầu, theo quan điểm của tôi, sự tham gia lịch sử này được thúc đẩy bởi kết hợp giữa sự sụp đổ doanh nghiệp nhỏ do người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương sở hữu, sự gia tăng thù ghét nhắm vào cộng đồng người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương và sự trưởng thành của các tổ chức dân sự người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương. Tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu tính ra tăng 91% so với năm 2016. Và nhờ đông dân và dân số ngày càng tăng ở các tiểu bang màu tím quyết định như Arizona, Georgia, Nevada và Pennsylvania, chúng tôi đã góp phần trao chức vụ tổng thống cho Joe Biden và Thượng viện Hoa Kỳ cho đảng Dân chủ.
Đã có một số thừa nhận từ giới tinh hoa Washington rằng lá phiếu của người dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương đóng một vai trò quan trọng trong cuộc bầu cử và cộng đồng này đã phải chịu đựng trong nhiều năm qua. Chính quyền Biden đã lên án bạo lực chống lại cộng đồng dân Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương, bằng việc ban hành lệnh hành pháp, ra lệnh treo cờ rủ tưởng niệm người mất, gặp gỡ các nhà lãnh đạo người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương thuộc tiểu bang Georgia sau vụ xả súng Atlanta, và hỗ trợ phiên điều trần của quốc hội về sự phân biệt đối xử với người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương. Đáp lại những lời chỉ trích gần đây rằng chính quyền vẫn làm chưa đủ, chính quyền Biden đã công bố những bước tiếp theo để chống lại nạn phân biệt chủng tộc và bạo lực đối với người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương.
Nhưng trong khi những biểu hiện này là những tín hiệu quan trọng, thì liệu có động cơ chính trị nào phía sau hay không? Đây có còn là ưu tiên sau kỳ bầu cử tới không? Điều mà cộng đồng người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương cần chính là quyền lực và ảnh hưởng thực sự. Chúng ta cần những người trong bàn họp được tôn trọng, có quyền quyết định, có thể hành động mạnh mẽ thay mặt cho cộng đồng của chúng ta với quyền tiếp cận chính trị không bị cản trở.
Thượng nghị sĩ Tammy Duckworth, Illinois, bày tỏ sự kính trọng trước quan tài phủ quốc kỳ của Thẩm phán Ruth Bader Ginsburg được tưởng niệm tại Điện Capitol, Hoa Kỳ, Thứ Sáu, ngày 25 tháng 9 năm 2020, tại Washington | Olivier Douliery / Pool via AP. Thật sốc khi Nội các Tổng thống năm 2021 lần đầu tiên không có thư ký người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương sau gần 30 năm. Chính quyền Biden hứa sẽ tái lập và mở rộng Sáng kiến Nhà Trắng về người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương nhưng vẫn chưa bổ nhiệm chức vụ giám đốc. Mặc dù đã đồng ý bổ nhiệm một quan chức cấp cao của Nhà Trắng là người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương, theo yêu cầu của các Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ Tammy Duckworth (Illinois) và Mazie Hirono (Hawaii), không có gì đảm bảo những người được chọn sẽ có quyền lực và quyền truy cập, và quan trọng nhất, sẽ được giới chức trong Nhà Trắng coi trọng. (Khi các Thượng nghị sĩ chất vấn nhân dịp nội các ra mắt thiếu thành phần người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương, một quan chức cao cấp Nhà Trắng đã trả lời rằng di sản Nam Á của Phó tổng thống chính là đại diện của Nội các người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương, câu trả lời này không được Duckworth chấp nhận khi ông nói với các phóng viên: “Đó không phải là điều bạn nên nói với người Mỹ gốc Phi - Ồ, bạn có Kamala, chúng tôi sẽ không đưa thêm bất cứ người Mỹ gốc Phi nào vào Nội các nữa vì bạn đã có Kamala – tại sao bạn lại nói điều đó với người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương?)
Bên ngoài Nhà Trắng, tôi muốn gặp các chính trị gia, bao gồm những Thượng nghĩ sĩ mới bầu của chúng tôi, Jon Ossoff và Raphael Warnock (Georgia), và Alex Padilla (California) để chứng tỏ họ là đồng minh của cộng đồng người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương chứ không phải chỉ là những chính trị gia ngoài cuộc.
Nhưng người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương có nhiều quyền lực hơn họ nghĩ để thay đổi cấu trúc quyền lực đã bỏ rơi họ. Họ là những cử tri tăng nhanh nhất tại các tiểu bang chiến trường như Florida, Georgia, Nevada, North Carolina và Texas. Khi các cuộc bầu cử bị quyết định bởi một vài tiểu bang và biên độ hẹp hơn, người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương có thể thay đổi cán cân bầu cử tổng thống trong tương lai và cân bằng quyền lực trong Quốc hội. Đã đến lúc cộng đồng của tôi phải nắm lấy quyền lực đó – phải đòi hỏi nó.
Tuy nhiên, người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương phải đấu tranh với văn hóa nói họ im lặng. Họ cần phải nắm lấy chính trị, lên tiếng về di sản của họ, và nói rõ ràng điều họ cần – ngay cả điều đó dẫn đến xung đột. Thay vì cố gắng hòa nhập, họ cần tìm kiếm những người giỏi, nổi tiếng, để tranh cử. (Mặc dù Quốc hội thứ 117 đa dạng nhất trong lịch sử về chủng tộc và sắc tộc, nhưng cũng chỉ có 17 thành viên người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương trong Quốc hội, chỉ hơn 3% một chút và thấp hơn rất nhiều so với tỷ lệ cử tri người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương). Họ cần phải bước khỏi con đường của họ và làm thầy cố vấn cho những nhà lãnh đạo trẻ trong tương lai và xây dựng các liên minh vững bền với những cộng đồng da mầu khác.
Các tình nguyện viên tham gia Tuần tra An toàn Khu Phố Hoa Kiều vào ngày 23 tháng 3 năm 2021 tại San Francisco, California | Justin Sullivan / Getty Image. Không rõ đảng nào sẽ hưởng lợi nhiều hơn khi đánh thức cộng đồng người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương. Bởi vì cử tri người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương rất đa dạng, dựa trên thu nhập, tuổi, lịch sử và kinh nghiệm Mỹ trải dài trên 50 sắc tộc và hơn 100 ngôn ngữ, việc sơn lều người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương chỉ bằng một cây bút lông không chỉ thiểu năng trí tuệ mà còn nguy hiểm cho các đảng phái chính trị. Một số gia đình dòng dõi người người Mỹ gốc Hoa và người Mỹ gốc Nhật nhìn xa hơn so với hầu hết người Mỹ gốc châu Âu, trong khi các cộng đồng người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương mới tới Hoa Kỳ tị nạn có ít cơ hội kinh tế hơn và tuổi thọ ngắn hơn so với các cộng đồng da mầu khác. Chúng tôi rất đa dạng, không đảm bảo cho đảng nào khi bỏ phiếu kín.
Tuy nhiên, chúng tôi chú ý tới những đảng sẽ hướng đến, lắng nghe, và phục vụ chúng tôi. Trong cuộc khảo sát trên toàn quốc vào tháng 9 năm ngoái, chỉ 30% cử tri Mỹ gốc Á cho biết họ có ít nhất một liên hệ từ Đảng Dân chủ trong năm qua. Chỉ 24% nói họ có ít nhất một liên hệ từ Đảng Cộng hòa. Nếu các đảng có thể tiếp cận cộng đồng người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương bằng ngôn ngữ của họ, nói về các vấn đề của họ, cử tri người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương sẽ đáp ứng. Mặt khác, người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương cần tin rằng họ có thể thay đổi điều luật.
Trong mấy tuần gần đây, tôi đã nhận hàng trăm tin nhắn cho thấy rất nhiều người bạn Mỹ gốc Á của tôi sẵn sàng thay đổi. Ngay cả những người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương không mặn mà lắm với chính trị cũng đột nhiên sẵn sàng tranh đấu. Những người bạn da trắng và các cộng đồng da mầu khác cũng bắt đầu hỗ trợ người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương trong cuộc đấu tranh được làm người Mỹ bình đẳng.
Mặc dầu vậy, để động lực này tồn tại, người Mỹ gốc Á và đảo Thái Bình Dương trong phải hình dung lại họ là ai, họ muốn gì, và họ có khả năng gì – để họ đặt cược vào chính mình. Chỉ sau khi tôi đã làm thế, tôi mới bắt đầu cảm thấy được là chính cộng đồng mình2.
Ghi chú:
[1]: Câu này trích dẫn trong Kinh Thánh: “Ta bảo các ngươi, đừng cự lại người ác; nhưng nếu ai vả má phải ngươi, thì hãy giơ má kia nữa; còn ai muốn kiện ngươi để đoạt áo lót, thì bỏ cả áo choàng cho nó; và ai bắt ngươi làm phu đi một dặm, thì hãy đi với nó hai dặm. Ai xin ngươi hãy cho, người muốn vay ngươi chớ khước từ” - Mt 5, 39-42. [2]: Nguyên bản: tôi mới bắt đầu cảm thấy mình thuộc về (cộng đồng của tôi). Nguồn: I Thought I Knew How to Succeed as an Asian in U.S. Politics. Boy, Was I Wrong.