Quyền sở hữu và sử dụng súng của người dân Mỹ

Và Tu chính án thứ Hai của Hiến pháp Hoa Kỳ—văn bản trao cho người dân quyền sở hữu súng đạn—sẽ vẫn còn sống mãi với các thế hệ con cháu tiếp theo.

Posted by Thanh Nguyen on Jul 4, 2026

Nghe bài viết:

Năm 1864, Scarlett trở về đồn điền Tara, nay hoang tàn, trơ trụi vì chiến tranh. Những cánh đồng bông khô cằn, bị bỏ hoang, không có người chăm sóc. Cô buộc phải bắt đầu lại từ con số không, tự trồng bông, làm tất cả mọi việc để sống. Một buổi sáng, cô nghe thấy tiếng vó ngựa từ xa chạy lại. Cô nhìn qua cửa sổ thì thấy một người lạ đang phi ngựa tới. Hắn xuống ngựa, rút súng cầm lăm lăm trong tay, đi thẳng vào cửa trước, đẩy cửa ra, bước vào. Scarlett vội vã chạy lên lầu, mở ngăn kéo bàn, lấy khẩu súng, cầm giấu sau lưng rồi nhẹ nhàng đi xuống cầu thang.

Tên cướp vào nhà và chộp lấy hộp trang sức trên nóc tủ. Nghe thấy tiếng bước chân của Scarlett, hắn quát lớn: “Ai đó? Đứng yên nếu không tao sẽ bắn”. Khi chỉ thấy một cô gái liễu yếu đào tơ đứng giữa cầu thang, hắn tỏ vẻ khinh thường, cười khẩy: “Em chỉ có một mình hả cưng? Cưng còn cái gì khác ngoài mấy cái bông tai này không?” rồi tiến lại phía Scarlett. Khi hắn tiến lại gần Scarlett cũng là lúc cô đưa tay đang giấu sau lưng ra, chĩa súng thẳng vào mặt tên cướp, bóp cò. Viên đạn thổi bay mặt của tên cướp, quật ngã tên cướp xuống sàn nhà, chết tươi.

Đây là một cảnh trong bộ phim Cuốn theo chiều gió (Gone with the wind), một kiệt tác điện ảnh trong lịch sử Hoa Kỳ và là bộ phim đầu tiên giành được tám giải Oscar danh giá. Cảnh phim bên trên là một minh chứng cho một sự thật về sở hữu súng đạn cá nhân tại Hoa Kỳ phổ biến đến mức nào. Từ xa xưa, người dân Mỹ đã sở hữu súng đạn nhằm bảo vệ tài sản cá nhân của mình.

Bản Tuyên ngôn Độc lập của Hoa Kỳ năm 1776 đã khẳng định quyền con người là hiển nhiên, mọi người sinh ra đều bình đẳng, có quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc. Chính phủ do nhân dân lập ra để bảo đảm người dân có các quyền như trên. Bất cứ khi nào chính phủ không thực hiện những mục tiêu này thì người dân có quyền thay đổi, lật đổ hoặc loại bỏ chính phủ đó. Tiếp nối Tuyên ngôn Độc lập, Hiến pháp Hoa Kỳ năm 1789 đã thiết lập cơ chế tam quyền phân lập: Quốc hội có quyền lập pháp; chính phủ, đứng đầu là Tổng thống, có quyền hành pháp; và Tòa án có quyền tư pháp. Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp bảo đảm quyền tự do tôn giáo, ngôn luận, báo chí, hội họp và quyền kiến nghị lên chính phủ. Tu chính án thứ hai1 bảo vệ quyền sở hữu và mang theo vũ khí của người dân.

Vụ thảm sát bằng súng máy2 giữa các băng đảng vào ngày Lễ Tình nhân (14 tháng 2 năm 1929)—cướp đi sinh mạng của bảy người tại Chicago, tiểu bang Illinois—đã dẫn đến việc chính phủ ban hành Đạo luật Súng đạn Quốc gia (The National Firearms Act - NFA) vào năm 1934. Theo đạo luật này, một số loại vũ khí nguy hiểm (như súng máy) phải chịu mức thuế cao và quy định bắt buộc phải đăng ký khi chuyển nhượng; ngoài ra, hồ sơ xin cấp phép sở hữu còn yêu cầu phải có ảnh chụp, lấy dấu vân tay và trải qua quá trình kiểm tra lý lịch do Cục Điều tra Liên bang (Federal Bureau of Investigation - FBI) thực hiện.

Glock 19.

Đạo luật Brady3 về Phòng chống Bạo lực Súng ngắn năm 1993 quy định các đại lý bán súng phải kiểm tra lý lịch người mua nhằm ngăn chặn những cá nhân bị cấm sở hữu súng (như người từng phạm trọng tội, kẻ trốn truy nã và người mắc bệnh tâm thần) mua vũ khí. Hiện nay, các đại lý có thể xác minh lý lịch người mua ngay lập tức qua điện thoại hoặc trực tuyến thông qua Hệ thống Kiểm tra Lý lịch Hình sự Tức thời Quốc gia (The National Instant Criminal Background Check System - NICS).

Nổ súng là chuyện thường ngày ở Hoa Kỳ. Trung bình cứ 12 phút4 lại có một người thiệt mạng do súng đạn. Số người chết hàng năm liên quan đến súng đạn vượt quá 44 ngàn người; con số này cao hơn một chút so với 41 ngàn ca tử vong do tai nạn giao thông, nhưng thấp hơn nhiều so với tử vong do các nguyên nhân khác như bệnh tim (681 ngàn người), ung thư (613 ngàn), bệnh phổi mạn tính (145 ngàn), tiểu đường (95 ngàn) hay sốc ma túy (79 ngàn).5

Có đến một nửa dân số Mỹ6 (khoảng 49%) coi bạo lực súng đạn là một vấn đề nghiêm trọng tại Hoa Kỳ, nhưng rất ít người ủng hộ việc cấm sở hữu súng; chỉ có 27% tán thành điều này7. Rất nhiều người đã quen thuộc với trích dẫn từ Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ: “Tất cả mọi người sinh ra đều bình đẳng. Tạo hóa ban cho họ những quyền bất khả xâm phạm, trong những quyền đó, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”, nhưng rất ít người biết rằng, câu trích dẫn đó không đầy đủ, đã bị cắt đi một câu quan trọng nhất ngay sau đó8: “Để đảm bảo cho những quyền này, chính phủ được lập ra từ trong nhân dân, và có được quyền lực chính đáng từ sự ưng thuận của nhân dân. Người dân có quyền thay đổi hoặc bãi bỏ chính phủ đó, và thiết lập một chính phủ mới”.

Frédéric Bastiat9, nhà kinh tế học người Pháp, đã mô tả một dạng tha hóa mang tính hệ thống—giải thích sự chuyển dịch của hành vi tước đoạt tài sản từ chỗ là hành động bất hợp pháp sang hành động được chính pháp luật cho phép—trong đó chính phủ hoặc một nhóm cầm quyền sử dụng hệ thống pháp luật để tước đoạt tài sản của người này và trao cho người khác: “Khi việc cướp bóc đã trở thành lối sống thường ngày của một nhóm người trong xã hội; với thời gian, nhóm người này sẽ tạo ra một hệ thống pháp luật để cho phép họ ăn cướp và tạo ra một hệ luân lý để vinh danh việc cướp bóc của họ”.

Một triết lý về quyền lực và sự bất bình đẳng thường được trích dẫn như sau: “Nếu bạn cầm súng, tôi cầm súng, chúng ta nói về luật lệ. Nếu bạn cầm dao, tôi cầm dao, chúng ta nói về quy tắc. Nếu bạn tay không, tôi tay không, chúng ta nói về lý lẽ. Nhưng nếu bạn cầm súng và tôi chỉ có dao, thì sự thật nằm trong tay bạn. Còn nếu bạn có súng và tôi tay không, thì không chỉ sự thật mà cả mạng sống của tôi nằm trong tay bạn. Các khái niệm về luật pháp, quy tắc và đạo đức chỉ thực sự có ý nghĩa khi chúng được xây dựng trên nền tảng của sự bình đẳng.

Nếu người dân Mỹ không có quyền thay thế hoặc loại bỏ một chính quyền cũ để lập nên một chính quyền mới—và nếu họ không có vũ khí trong khi các nhà lãnh đạo lại nắm giữ súng đạn—thì lấy gì đảm bảo rằng kẻ mạnh sẽ không phá vỡ các quy tắc để thống trị và áp bức kẻ yếu? Hơn nữa, việc người dân Mỹ hiện sở hữu hơn 500 triệu khẩu súng10, với tỷ lệ trung bình 1,4 khẩu súng trên đầu người, sẽ làm chùn bước bất cứ kẻ nào muốn xâm chiếm nước Mỹ.

Và Tu chính án thứ Hai của Hiến pháp Hoa Kỳ—văn bản trao cho người dân quyền sở hữu súng đạn—sẽ vẫn còn sống mãi với các thế hệ con cháu tiếp theo.

Nguồn:

[1]: Historical Background on Second Amendment.

[2]: How the St. Valentine’s Day Massacre Changed Gun Laws.

[3]: Clinton signed the Brady Handgun Violence Prevention Act, Nov 30, 1993.

[4]: Firearm Violence in the United States.

[5]: CDC National Center for Health Statistics.

[6]: Key facts about Americans and guns, Pew Research Center.

[7]: Majority in U.S. Continues to Favor Stricter Gun Laws.

[8]: Declaration of Independence: A Transcription.

[9]: Plunder: An American way of life.

[10]: Armed American Citizens Own Over 500 Million Guns!.